เหตุใดการสร้างภาพจำลองไดโนเสาร์จึงเป็นเรื่องยาก?
เกี่ยวกับการสร้างไดโนเสาร์ขึ้นมาใหม่ บางคนคิดว่ามันง่ายมาก แค่เอาชิ้นส่วนกระดูกมาประกอบกัน เติมกล้ามเนื้อและผิวหนังตามแบบกระดูก แค่นั้นเอง บางคนถึงกับเชื่อว่ามันเป็นแค่การเล่นสนุกของนักวิทยาศาสตร์เท่านั้น
อย่างไรก็ตาม ข้อกล่าวอ้างทั้งสองนี้ไม่ถูกต้อง เพราะการสร้างภาพไดโนเสาร์ขึ้นใหม่เป็นศาสตร์ที่ซับซ้อนมากในสาขาบรรพชีวินวิทยา เนื่องจากเป็นงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ จึงต้องอาศัยหลักฐานและเหตุผล แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าการสร้างภาพไดโนเสาร์ให้เหมือนจริงทุกประการนั้นเป็นเรื่องยากมาก สิ่งที่เราทำได้จึงเป็นเพียงการประมาณการเท่านั้น

1. ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับไดโนเสาร์
ไดโนเสาร์สูญพันธุ์ไปเมื่อประมาณ 65 ล้านปีก่อน โดยมีเพียงไดโนเสาร์ขนาดเล็กที่มีขนจำนวนเล็กน้อยเท่านั้นที่วิวัฒนาการไปเป็นนกและมีชีวิตรอดมาจนถึงทุกวันนี้ ยิ่งไปกว่านั้น เนื่องจากนกก็วิวัฒนาการมาเป็นเวลานานเช่นกัน การมีส่วนร่วมของพวกมันในการสร้างภาพจำลองไดโนเสาร์จึงมีจำกัดอย่างมาก
นอกจากนี้ ไดโนเสาร์ที่เราค้นพบในปัจจุบันอยู่ในรูปของฟอสซิล การเกิดฟอสซิลนั้นค่อนข้างเข้มงวด กล่าวคือ ฟอสซิลจะต้องถูกฝังลงในตะกอนทันที ไม่ว่าจะก่อนหรือหลังการตาย เพื่อป้องกันการถูกสัตว์อื่นมากิน และจากนั้นเมื่อเวลาผ่านไปนาน ตะกอนจะกลายเป็นหินตะกอน และในที่สุดก็จะทำให้กระดูกของสัตว์กลายเป็นหินและก่อตัวเป็นฟอสซิล
หลังจากกระบวนการกลายเป็นฟอสซิลแล้ว ฟอสซิลเหล่านั้นจะต้องผ่านการยกตัวของแผ่นเปลือกโลกจึงจะถูกค้นพบโดยมนุษย์ ในระหว่างกระบวนการนี้ ฟอสซิลสัตว์ที่สมบูรณ์มักจะแตกหักหรือแยกออกจากกันเนื่องจากการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก ส่งผลให้ฟอสซิลที่พบมักจะไม่สมบูรณ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสัตว์ขนาดใหญ่ เช่น ไดโนเสาร์ ทำให้การค้นหาฟอสซิลที่สมบูรณ์ยิ่งยากขึ้นไปอีก
ด้วยเหตุนี้ การสร้างแบบจำลองไดโนเสาร์จึงมีโอกาสเกิดข้อผิดพลาดได้ง่าย ด้านล่างนี้เป็นตัวอย่างของไดโนเสาร์สองชนิดที่เป็นที่รู้จักกันดีและข้อผิดพลาดที่พบในระหว่างการสร้างแบบจำลอง

ไทแรนโนซอรัส เร็กซ์
ไทแรนโนซอรัส เร็กซ์ หรือ ที.เร็กซ์ เป็นไดโนเสาร์ที่รู้จักกันดีที่สุดชนิดหนึ่ง จัดอยู่ในสกุลไทแรนโนซอรัส (Tyrannosaurus) ในวงศ์ไทแรนโนซอริเด (Tyrannosauridae) ฟอสซิลของมันถูกค้นพบครั้งแรกในปี 1892 โดยเริ่มแรกมีเพียงกระดูกสันหลังสองชิ้นเท่านั้น เห็นได้ชัดว่าการสร้างภาพจำลองของที.เร็กซ์โดยอาศัยกระดูกสันหลังเพียงสองชิ้นนั้นเป็นไปไม่ได้ ต่อมาเมื่อมีการขุดพบฟอสซิลที.เร็กซ์เพิ่มเติม ความพยายามในการสร้างภาพจำลองก็ก้าวหน้าขึ้น
ในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 เมื่อมีการค้นพบฟอสซิลทีเร็กซ์มากกว่า 10 ชิ้น นักวิทยาศาสตร์จึงได้สร้างภาพจำลองรูปลักษณ์ของมันขึ้นเป็นครั้งแรก โดยมันถูกวาดให้เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดใหญ่ที่สามารถเดินตัวตรงโดยลากหางไปกับพื้น ซึ่งเป็นท่าทางที่เรียกว่า "ท่าทรงสามขา"
อย่างไรก็ตาม ภาพลักษณ์ดังกล่าวถูกท้าทายในภายหลัง เมื่อมีการค้นพบฟอสซิลทีเร็กซ์ที่สมบูรณ์กว่าเดิม ซึ่งตั้งชื่อว่า “ซู” (FMNH PR2081) ฟอสซิลชิ้นนี้สมบูรณ์กว่าฟอสซิลก่อนหน้านี้มาก มีความยาวลำตัวประมาณ 12.8 เมตร จากการจำลองฟอสซิลนี้ นักวิทยาศาสตร์พบว่า หากทีเร็กซ์เดินตัวตรง ขาหลังจะไม่สามารถรับน้ำหนักตัวได้ นอกจากนี้ การรักษาท่าทางการเดินเช่นนั้นสำหรับทีเร็กซ์ขนาดใหญ่เช่นนี้ จะทำให้เกิดการเคลื่อนหลุดของข้อสะโพก หัว และกระดูกสันหลัง ที่สำคัญที่สุด การยืนสูงเช่นนั้นจะทำให้มันล้มได้ง่ายเมื่อล่าเหยื่อขนาดเล็กกว่า
ในปี 1970 นักวิทยาศาสตร์ใช้คอมพิวเตอร์สร้างแบบจำลองกายวิภาคของทีเร็กซ์อีกครั้ง และพบว่าเพื่อให้ทีเร็กซ์วิ่งและเดินได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นโดยไม่เกิดความเสียหายต่อข้อต่อ มันต้องอยู่ในแนวขนานกับพื้น ซึ่งหมายความว่าทั้งหางและหัวของมันต้องอยู่ในแนวราบกับพื้น ภาพจำลองนี้ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางจากนักบรรพชีวินวิทยา และในปัจจุบัน เราจึงรู้จักทีเร็กซ์ในฐานะไดโนเสาร์สองขาที่เดินโดยลำตัวเกือบขนานกับพื้น

สไปโนซอรัส
สไปโนซอรัส หมายถึงไดโนเสาร์สองสายพันธุ์ในวงศ์สไปโนซอริเด (Spinosauridae) ได้แก่ สไปโนซอรัส เออีเจปเทียคัส (Spinosaurus aegyptiacus) และ สไปโนซอรัส มาร็อกคานัส (Spinosaurus maroccanus) โดยสายพันธุ์แรกมีขนาดใหญ่กว่าสายพันธุ์หลังมาก จากฟอสซิลที่ค้นพบในปัจจุบัน สไปโนซอรัสมีแนวโน้มที่จะเป็นไดโนเสาร์กินเนื้อที่ใหญ่ที่สุดในยุคไดโนเสาร์ โดยฟอสซิลที่ใหญ่ที่สุดมีหมายเลข MSNM V4047 มีความยาว 16-18 เมตร และหนักประมาณ 7-9 ตัน
ในตอนแรก เชื่อกันว่าสไปโนซอรัสเป็นไดโนเสาร์ที่อ่อนแอ กินปลาเป็นหลัก จึงได้รับฉายาว่า "นักล่าปลา" อย่างไรก็ตาม หลักฐานฟอสซิลจากกระเพาะของสไปโนซอรัสเผยให้เห็นซากของเทอโรพอด ซึ่งบ่งชี้ว่าแท้จริงแล้วมันเป็นนักล่าที่น่าเกรงขาม
ทีนี้ เรามากลับมาที่หัวข้อหลักกัน ภาพลักษณ์ของสไปโนซอรัสก็มีการเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาเช่นกัน ในปี 1915 นักวิทยาศาสตร์ได้สร้างภาพจำลองของมันขึ้นใหม่โดยอิงจากฟอสซิลที่ค้นพบ โดยเป็นไดโนเสาร์ขนาดใหญ่ที่เดินตัวตรงและมีแผ่นหลังขนาดใหญ่คล้ายใบเรือ
อย่างไรก็ตาม ในช่วงทศวรรษ 1980 ภาพลักษณ์ของสไปโนซอรัสได้เปลี่ยนไป เมื่อนักวิทยาศาสตร์ตระหนักว่าท่าทางเช่นนั้นของสไปโนซอรัสอาจทำให้ข้อต่อหลุดได้ ต่อมา สไปโนซอรัสจึงถูกวาดให้มีลักษณะคล้ายกับทีเร็กซ์ โดยลำตัวเกือบขนานกับพื้น ภาพลักษณ์นี้ได้รับอิทธิพลมาจากการค้นพบญาติใกล้ชิดของสไปโนซอรัส คือ ซูโคมิมัส ซึ่งก็เดินสองขาโดยลำตัวเกือบขนานกับพื้นเช่นกัน
ในปี 2005 มีการค้นพบฟอสซิลสไปโนซอรัสที่ใหญ่ที่สุด (หมายเลข MSNM V4047) ซึ่งประกอบด้วยเพียงส่วนจมูกเท่านั้น อย่างไรก็ตาม พบโพรงจำนวนมากในฟอสซิลนี้ ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของจระเข้ที่อาศัยอยู่กึ่งน้ำกึ่งบก สิ่งนี้บ่งชี้ว่าสไปโนซอรัสใช้เวลาอยู่ในน้ำเป็นเวลานาน เช่นเดียวกับจระเข้
ด้วยเหตุนี้ นักวิทยาศาสตร์จึงเสนอว่า สไปโนซอรัสอาจเดินด้วยสี่ขา คล้ายกับจระเข้ในปัจจุบัน ข้อสรุปนี้พลิกโฉมภาพลักษณ์ดั้งเดิมของสไปโนซอรัสและเผชิญกับการคัดค้านในตอนแรก อย่างไรก็ตาม ในปี 2014 ฟอสซิลสไปโนซอรัส (หมายเลข FSAC-KK 11888) ที่พบในโมร็อกโกได้สนับสนุนสมมติฐานนี้เพิ่มเติม กระดูกเชิงกรานและฟอสซิลเท้าที่แข็งแรงที่พบในตัวอย่างนี้ มักพบในสัตว์มีกระดูกสันหลังที่ใช้เวลาอยู่ในน้ำเป็นเวลานาน
ดังนั้น สไปโนซอรัสจึงเปลี่ยนจากการเดินตัวตรงในตอนแรก มาเป็นการเดินโดยลำตัวเกือบขนานกับพื้น และในที่สุดก็ถูกวาดภาพให้เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดใหญ่ที่ร่อนไปในน้ำด้วยท่าสี่ขา

II. เหตุใดการสร้างภาพจำลองไดโนเสาร์จึงเป็นเรื่องยาก?
เรายกตัวอย่างมาเพียงสองกรณีเท่านั้น แต่ยังมีกรณีที่เกินจริงกว่านี้อีกมากมาย อาจกล่าวได้ว่าภาพไดโนเสาร์ส่วนใหญ่ที่เราเห็นในปัจจุบันนั้นผ่านการแก้ไขมาแล้วอย่างน้อยสองครั้ง ดังนั้นทำไมการสร้างภาพไดโนเสาร์ขึ้นมาใหม่จึงเป็นเรื่องที่ท้าทายเช่นนี้?
ประการแรก ความท้าทายอย่างหนึ่งในการสร้างแบบจำลองไดโนเสาร์ขึ้นมาใหม่คือความไม่สมบูรณ์ของฟอสซิล ฟอสซิลบางชิ้นของไดโนเสาร์ตัวเดียวกันอาจผุพังไปเนื่องจากการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก ทำให้การสร้างแบบจำลองขึ้นมาใหม่จากฟอสซิลที่ไม่สมบูรณ์หรือบิดเบี้ยวเป็นเรื่องยากมาก
ประการที่สอง ความท้าทายอีกประการหนึ่งในการสร้างภาพไดโนเสาร์ขึ้นมาใหม่คือการขาดจุดอ้างอิง เนื่องจากไดโนเสาร์ส่วนใหญ่สูญพันธุ์ไปแล้ว จุดอ้างอิงเดียวที่เหลืออยู่คือ นก ซึ่งวิวัฒนาการมาเป็นเวลานับล้านปีและอาจไม่สามารถให้ข้อมูลอ้างอิงที่แม่นยำสำหรับการสร้างภาพขึ้นมาใหม่ได้
ประการที่สาม การไม่มีกล้ามเนื้อและผิวหนังก็มีความสำคัญเช่นกัน ตัวอย่างเช่น ตามธรรมเนียมแล้ว ทีเร็กซ์มักถูกวาดภาพให้มีฟันแหลมคมโผล่ออกมา แต่การศึกษาล่าสุดชี้ให้เห็นว่าทีเร็กซ์มีริมฝีปากบนและล่าง โดยมีผิวหนังปกคลุมฟันไว้ในสภาวะปกติ
หากไม่มีเนื้อเยื่อกล้ามเนื้อเป็นตัวอ้างอิง ก็เป็นเรื่องยากที่มนุษย์จะระบุการกระจายตัวของกล้ามเนื้อในสิ่งมีชีวิตชนิดใดชนิดหนึ่ง ซึ่งนำไปสู่การตัดสินที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับรูปร่างของสิ่งมีชีวิตนั้น
ดังนั้น การสร้างภาพจำลองของสายพันธุ์ที่สูญพันธุ์ไปแล้วโดยปราศจากข้อมูลอ้างอิงจึงเป็นเรื่องยากมาก และข้อผิดพลาดในการสร้างภาพจำลองนั้นเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

III. บทสรุป
แม้ว่าการสร้างภาพจำลองรูปลักษณ์ของไดโนเสาร์ขึ้นมาใหม่ให้สมบูรณ์นั้นเป็นเรื่องท้าทาย แต่ด้วยการพัฒนาและความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่องของวิทยาศาสตร์ เราก็กำลังเข้าใกล้รูปลักษณ์ของพวกมันมากขึ้นเรื่อยๆ ยิ่งไปกว่านั้น การสร้างภาพจำลองไดโนเสาร์ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เกี่ยวข้องกับการประกอบโครงกระดูกให้สมบูรณ์ที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ในระหว่างการประกอบ จะมีการใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ เช่น กลศาสตร์และกฎที่เกี่ยวข้องกับอวัยวะ จากนั้นจึงเติมเนื้อและเลือด โดยทั่วไปจะอ้างอิงจากนกและสิ่งมีชีวิตในปัจจุบัน










